Z tarczą czy na tarczy, czyli jak rząd planuje pomóc przedsiębiorcom

Tarcza antykryzysowa wzbudza wiele kontrowersji wśród przedsiębiorców. Podczas gdy rząd deklaruje przeznaczenie ponad 220 mld zł na walkę z kryzysem wielu ekonomistów wskazuje, że zaproponowane rozwiązania są niewystarczające.

Czy dzięki temu wsparciu przedsiębiorcy wyjdą z kryzysu z tarczą czy na tarczy? Sprawdzamy jaką pomoc oferuje rząd.

W ciągu zaledwie miesiąca nasza rzeczywistość zmieniła się nie do poznania. Pozmykane sklepy i zakłady, puste biura i ulice. Gospodarka ostro zahamowała. Firmy, które jeszcze z początkiem tego roku liczyły zyski i planowały nowe inwestycje nagle stanęły na granicy wypłacalności. Podczas gdy niektóre z firm zaprzestały działalności, inne próbują w dalszym ciągu pracować, choć w mocno zmienionej rzeczywistości i często przy ograniczonych zasobach. Na dzień dzisiejszy nie ulega już wątpliwości, że negatywne skutki pandemii dosięgną niemal każdą polską firmę.

W obliczu zaistniałej sytuacji bez wsparcia ze strony Państwa wiele firm będzie zmuszonych do zakończenia swojej działalności. Skutkom ekonomicznym pandemii mają przeciwdziałać pakiety osłonowe ogłaszane w wielu krajach, w tym ogłoszona przez premiera Mateusza Morawieckiego tarcza antykryzysowa, której wartość rząd podaje na ponad 220 mld zł.
Projekt tarczy uchwalony w sobotę przez Sejm przewiduje liczne zmiany w różnych dziedzinach prawa. Najwięcej nadziei przedsiębiorcy pokładają jednak w zwolnieniach i bezpośrednich dopłatach, argumentując że bez takiej pomocy będą zmuszone do znacznej redukcji zatrudnienia lub likwidacji działalności.

Przyjrzyjmy się zatem rozwiązaniom jakie rząd oferuje przedsiębiorcom w zakresie świadczeń, ulg i zwolnień.

JEDNORAZOWE ŚWIADCZENIA

Świadczenie postojowe

Główne założenia
Osoby samozatrudnione i osoby zatrudnione na umowach cywilnych mają otrzymywać jednorazowy zasiłek tzw. świadczenie postojowe. Świadczenie co do zasady wynosi 2080 zł (80 % minimalnego wynagrodzenia) i jest nieoskładkowane oraz nieopodatkowane.
W przypadku zleceniobiorców, których przychód z umów cywilnoprawnych nie przekracza 1300 zł miesięcznie (50 % minimalnego wynagrodzenia), świadczenie postojowe wynosi sumę wynagrodzeń z tytułu umów cywilnoprawnych.
Z kolei samozatrudnieni rozliczający się w formie karty podatkowej otrzymają świadczenie postojowe w wysokości 1300 zł.


Kto może skorzystać?
Osoby samozatrudnione jeśli:

  • przychody z działalności w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczyły 15.681 zł;
  • przychody tej osoby spadną o co najmniej 15% w stosunku do poprzedniego miesiąca; oraz
  • działalność gospodarcza została zarejestrowana przed dniem 1 lutego 2020 r.

Osoby zatrudnione na umowach cywilnoprawnych o ile:

  • nie podlegają ubezpieczeniu z innego tytułu;
  • umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 lutego 2020 r.;
  • przychód tej osoby w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był niższy niż 15.681 zł

Jak skorzystać?
Świadczenie będzie wypłacane na wniosek osoby złożony do ZUS, najpóźniej w terminie 3 miesięcy od dnia ustania stanu epidemii. W przypadku osób wykonujących umowę cywilnoprawną wniosek będzie składany za pośrednictwem zleceniodawcy.

Nasz komentarz
Należy zwrócić uwagę, że świadczenia te nie obejmą osób, które założyły działalność lub zawarły umowę cywilnoprawną po dniu 1 lutego 2020 r. Problematyczna może być także sytuacja osób które po 1 lutego 2020 r. zawarły umowy cywilnoprawne z nowym wykonawcą. Świadczenie to co istotne ma charakter jednorazowy.

Jednorazowe pożyczki

Główne założenia
W celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 starosta może, na podstawie umowy, udzielić ze środków Funduszu Pracy jednorazowo pożyczki na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Pożyczka jest udzielana do kwoty 5.000 PLN na okres do 12 miesięcy z karencją spłaty na okres 3 miesięcy.
Oprocentowanie pożyczki jest stałe i wynosi w skali roku 0,05 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez NBP.

Pożyczka wraz z odsetkami na wniosek mikroprzedsiębiorcy podlega umorzeniu, pod warunkiem, że mikroprzedsiębiorca przez okres 3 miesięcy od dnia jej udzielenia nie zmniejszy stanu zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w stosunku do stanu zatrudnienia na dzień 29 lutego 2020 r.

Kto może skorzystać?
Mikroprzedsiębiorcy, którzy prowadzili działalność gospodarczą przed dniem 1 marca 2020 r.

Jak skorzystać?
Mikroprzedsiębiorca składa wniosek do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, po ogłoszeniu naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy.

Nasz komentarz
Jest to rozwiązanie kierowane jedynie do mikroprzedsiębiorców. Choć jest ono niezależne od ilości zatrudnionych, należy spodziewać się preferencji dla firm, które zatrudniają pracowników. Niewielka kwota pożyczki sprawia, że rozwiązanie to nie będzie stanowić realnej pomocy dla firmy.

DOFINANSOWANIA

Dofinansowanie zatrudnienia

Główne założenia
Jednym z najistotniejszych rozwiązań w tarczy antykryzysowej jest pomoc ze środków FGŚP dla przedsiębiorców w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu w przypadku spadku obrotów gospodarczych:

  • nie mniej niż o 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu 2 kolejnych miesięcy w okresie po 01.01.2020 r., do łącznych obrotów z analogicznych 2 miesięcy z roku ubiegłego w następstwie wystąpienia COVID 19; lub
  • nie mniej niż o 25%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanego miesiąca w okresie po 01.01.2020 r., w porównaniu do obrotów z miesiąca poprzedniego.

Pracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym pracodawca wypłaca wynagrodzenie w wysokości co najmniej wynagrodzenia minimalnego. Na takie wynagrodzenie Pracodawca będzie mógł otrzymać dofinansowanie w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia oraz refinansowania składek na ubezpieczenie w tej części.

W sytuacji obniżenia wymiaru czasu pracy o 20%, ale nie więcej niż o pół etatu, pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi wynagrodzenie w wysokości co najmniej wynagrodzenia minimalnego (z uwzględnieniem czasu pracy). W tym przypadku, dofinansowanie wynosić będzie 50% obniżonego wynagrodzenia pracownika, nie więcej niż 40% minimalnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału (2 452,27 zł).

Świadczeniami tymi mogą być objęte nie tylko osoby zatrudnione na umowie o pracę, ale także te zatrudnione na umowie zlecenie lub innej umowie, do której stosuje się przepisy umowy zlecenia, o ile podlegała one oskładkowaniu (przepisy nie dotyczą więc np. członków zarządu w stosunku powołania).

Powyższe świadczenia przysługiwać będą na okres 3 miesięcy od dnia podpisania umowy o wypłatę świadczeń.

Kto może skorzystać?
Co do zasady każdy przedsiębiorca (mały, mikro, średni i duży), o ile na koniec 3 kwartału 2019 r. nie miał zaległości publicznoprawnych (w tym zaległości w ZUS i podatkowych).

Jak skorzystać?
Aby zastosować zwolnienie konieczne jest zawarcie porozumienia między pracodawcą a pracownikami dotyczące warunków i trybu wykonywania pracy w okresie przestoju lub obniżenia wymiaru czasu pracy. Porozumienie takie musi zostać przekazane okręgowemu inspektoratowi pracy.

Wnioski będzie można składać elektronicznie do Dyrektorów Wojewódzkich Urzędów Pracy.

Nasz komentarz
Rozwiązanie to należy ocenić pozytywnie. Trzeba jednak zwrócić uwagę na stosunkowo niską wartość dofinansowania wynoszącą maksymalnie 2.500 zł netto. Pomoc ta może okazać się niewystarczająca zwłaszcza dla firm, które miały wysokie koszty pracy. Należy także zaznaczyć, że warunkiem skorzystania z pomocy jest spadek obrotów. Firmy, które zostaną dotknięte zatorami płatniczymi nie będą mogły więc skorzystać z tego rozwiązania.

Dofinansowania ze starostwa

Główne założenia
Ustawa zakłada także możliwość wystąpienia z wnioskiem do Starosty o dofinansowanie części kosztów wynagrodzeń pracowniczych (w tym także osób zatrudnionych na podstawie umowy zlecenie) w przypadku spadku obrotów gospodarczych.

Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać przedsiębiorcy będącemu osobą fizyczną, niezatrudniającemu pracowników, dofinansowanie części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.
Co istotne przez spadek obrotów gospodarczych rozumie się zmniejszenie sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym
w okresie co najmniej dwóch miesięcy w bieżącym roku w porównaniu do dwóch analogicznych miesięcy w roku 2019.

Poziom dofinansowania zależy od spadku obrotów niemniej wynosi on od 50 do aż 90% wynagrodzenia pracowników. W zamian za dofinansowanie Przedsiębiorca zobowiązuje się utrzymać pracowników przez okres dofinansowania oraz przez okres równy temu okresowi.

Kto może skorzystać?
Mikro, mały i średni przedsiębiorca, który nie posiadał zaległości publicznoprawnych wg stanu na koniec 3 kwartału 2019 r.

Jak skorzystać?
Wnioski należy składać do powiatowego urzędu pracy.

Nasz komentarz
Wysoki poziom dofinansowanie kosztów pracowniczych oraz stosunkowo szeroki krąg uprawnionych sprawia, że rozwiązanie to ma szansę być realnym wsparciem dla przedsiębiorców. Niestety efektywność tego rozwiązania będzie zależeć od środków jakimi dysponować będą starostwa.

ZWOLNIENIA

Zwolnienie z zus

Główne założenia
Zwolnienie z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne firm zatrudniających do 9 osób oraz samozatrudnionych za miesiąc marzec, kwiecień i maj.

Kto może skorzystać?

  • Mikrofirmy (zatrudniające do 9 osób)– zgłoszone przed 29 lutym 2020 r. jako płatnicy składek;
  • samozatrudnieni, płacący składki tylko za siebie:
  • prowadzący działalność gospodarczą przed dniem 1 lutego 2020 r.;
  • których przychód z tej działalności nie był wyższy niż 15 681 zł.

Jak skorzystać?
Aby skorzystać ze zwolnienia konieczne będzie złożenie wniosku do ZUS. Wniosek należy złożyć do 30 czerwca 2020 r. Zgodnie z projektem do wniosku będzie trzeba załączyć dane podstawowe a także „inne informacje niezbędne do umorzenia składek”.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Nasz komentarz
Rozwiązanie to należy ocenić pozytywnie. Niestety jest ono skierowane jedynie do mikroprzedsiębiorców. Pozostałe firmy będą mogły jedynie wnioskować o odroczenie płatności składek lub rozłożenie ich na raty. Ustawodawca zrezygnował przy tym z tzw. opłaty prolongacyjnej.

Zwolnienie z opłat za czynsz

Główne założenia
Zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat za czynsz dla przedsiębiorców użytkujących galerie handlowe, w których powierzchnia sprzedaży przekracza 2 tys. m2. Wstrzymanie się z opłatami czynszowymi ma trwać przez okres zamknięcia a następnie okres 6 miesięcy od momentu otwarcia galerii.

Kto może skorzystać?
Przedsiębiorcy objętych zakazem prowadzenia działalności na podstawie przepisów prawa, a więc np. ze względu na przepisy rozporządzenia w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego i faktyczne podporządkowanie się temu nakazowi bądź ograniczeniu wynajmujących powierzchnię w obiektach handlowych, w tym np. lokale czy tzw. wyspy.

Jak skorzystać?
Zwolnienie ma przysługiwać na mocy ustawy.

Nasz komentarz
Dla właścicieli galerii nie zostały przyznane żadne działania osłonowe. Działania te wydają się w sposób zbyt dotkliwy uderzać w jedną grupę przedsiębiorców. Co warto podkreślić projekt ustawy, która dotkliwie uderzy w właścicieli centrów handlowych zakłada jedynie odroczenie terminu płatności minimalnego podatku od nieruchomości – podatku który miał ograniczyć skutki rzekomych optymalizacji podatkowych i jest płacony w sytuacji gdy właściciel osiąga „niewystarczający” poziom dochodu z danej nieruchomości. Powyższe budzi poważne wątpliwości pod wpływem zgodności projektowanych przepisów z Konstytucją. W razie wejścia w życie przepisów w takim kształcie można spodziewać się lawiny pozwów przeciw Skarbowi Państwa.

Rozwiązania zaproponowane przez rząd na pewno rozczarowały wielu przedsiębiorców, którzy liczyli na większe wsparcie w tym okresie.


Należy zaznaczyć, że aby skorzystać z pomocy należy zwrócić się z odpowiednim wnioskiem (pomoc nie będzie więc udzielana automatycznie) często wykazując jednocześnie spadek dochodów (a nie utratę płynności, co przynajmniej w początkowej fazie kryzysu będzie bardziej prawdopodobne). Stosunkowo niewiele rozwiązań przewidziano dla większych podmiotów. Z pewnością są to podmioty silniejsze kapitałowo od mikrofirm. Niemniej mogą one samodzielnie nie poradzić sobie ze skutkami nadchodzącego kryzysu gospodarczego.

Autor: Monika Podsiedlik / Widacki, Widacka, Podsiedlik Adwokaci i Radcowie Prawni Spółka Partnerska